Rodzicielstwo zastępcze – kampania PCPR w Łosicach zmienia spojrzenie na pieczę zastępczą

Rodzicielstwo zastępcze rzadko bywa tematem rozmów przy kawie. Częściej pojawia się wtedy, gdy coś się komplikuje, gdy system trzeba uruchomić, bo życie przestało układać się według planu. Tymczasem jej sens najlepiej widać wtedy, gdy działa wcześniej - zanim kryzys stanie się dramatem. Taki właśnie charakter miała kampania społeczna „Każde serce może dać dom - zostań rodzicem zastępczym, daj dziecku nadzieję na nowy początek”, zrealizowana przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Łosicach.

To nie była akcja „od do”. Nie ograniczała się do jednego wydarzenia ani jednego komunikatu. Była procesem - rozłożonym w czasie, przemyślanym i konsekwentnym. Jej celem nie było przekonywanie na siłę, lecz budowanie zrozumienia dla pieczy zastępczej jako realnej formy wsparcia dziecka, które z różnych powodów nie może wychowywać się w rodzinie biologicznej.

Projekt został dofinansowany darowizną od Fundacji EY w wysokości 10 tys. zł, a koordynowała go Edyta Rudnik. Jednak o wartości tej kampanii nie decydował tylko budżet. Decydowało również to, że PCPR wyszedł z tematem poza własne mury i urzędowe procedury.

W systemie opieki społecznej piecza zastępcza bywa postrzegana jako trudna, wymagająca i obciążająca. Kampania nie uciekała od tych skojarzeń, ale starała się je uporządkować. Pokazać, że za formalnymi definicjami stoją konkretne dzieci i konkretni dorośli, którzy podejmują decyzję o odpowiedzialności.

Jednym z pierwszych kroków był konkurs plastyczny „Rodzina zastępcza, bezpieczny świat dziecka”, skierowany do uczniów szkół podstawowych. To ważne, że głos oddano dzieciom - nie po to, by mówiły o systemie, ale by pokazały, czym dla nich jest bezpieczeństwo i dom. Te prace stały się wizualnym fundamentem kampanii. Trafiły na plakaty, ulotki, banery, do internetu, a potem do przestrzeni publicznej: urzędów, szkół, przychodni, lokalnych firm. Tam, gdzie opieka społeczna styka się z codziennością mieszkańców.

Równie istotnym elementem były wystawy prac plastycznych w Sarnakach, Platerowie i Starej Kornicy. Przez kilka tygodni można było zobaczyć pieczę zastępczą oczami dzieci z rodzin biologicznych. Bez ocen, bez uproszczeń, bez haseł. To właśnie takie działania mają w opiece społecznej największą wartość - pozwalają zrozumieć temat emocjonalnie, nie tylko formalnie.

PCPR postawił także na bezpośredni kontakt z mieszkańcami. Obecność na lokalnych wydarzeniach plenerowych nie miała charakteru promocyjnego w klasycznym sensie. Stoisko z watą cukrową i popcornem przyciągało dzieci, ale prawdziwa praca zaczynała się chwilę później. Rozmowy z rodzicami, pytania o procedury, obawy dotyczące odpowiedzialności, wsparcia finansowego i organizacyjnego. Wolontariusze - od 9 do 19 lat - przejmowali opiekę nad najmłodszymi, dając dorosłym przestrzeń do spokojnej rozmowy. To przykład opieki społecznej w praktyce: stworzyć warunki, w których można porozmawiać bez presji.

Ważną rolę odegrały także materiały wideo. Cztery spoty, w tym trzy oparte na prawdziwych historiach rodzin zastępczych z powiatu łosickiego, pokazywały codzienność tej formy opieki. Bez idealizowania i bez straszenia. Zwykłe życie, obowiązki, relacje, zmęczenie i satysfakcja. Taki przekaz w opiece społecznej ma ogromne znaczenie - pomaga oddzielić mity od rzeczywistości.

Równolegle prowadzono spotkania informacyjne w środowiskach wiejskich, organizowane przy wsparciu Kół Gospodyń Wiejskich i sołtysów. Rozmowy dotyczyły konkretów: kto może zostać rodziną zastępczą, jakie są potrzeby dzieci, jakie formy wsparcia oferuje system, z jakimi wyzwaniami trzeba się liczyć. To właśnie w takich miejscach opieka społeczna przestaje być abstrakcją, a staje się realną propozycją pomocy.

Kampania była również obecna w mediach lokalnych i regionalnych. Pracownicy PCPR mówili o swoich działaniach w „Echu Katolickim”, „Nowym Kurierze”, Łosice.info oraz na antenie Katolickiego Radia Podlasie. Dzięki temu temat pieczy zastępczej był obecny w debacie publicznej - spokojnie, rzeczowo i konsekwentnie.

W ramach projektu powstały także konkretne narzędzia wsparcia: broszura „Kodeks bezpiecznej opieki w rodzicielstwie zastępczym”, album prac konkursowych oraz kalendarz na 2026 rok. To materiały, które nie kończą kampanii, ale przedłużają jej oddziaływanie.

Grudniowe spotkanie rodzin zastępczych było naturalnym domknięciem działań. Nie w formie podsumowania statystycznego, lecz jako gest docenienia. W opiece społecznej takie momenty są ważne - przypominają, że za systemem stoją ludzie, którzy codziennie wykonują trudną, często niewidoczną pracę.

Ta kampania nie rozwiązała wszystkich problemów pieczy zastępczej. I nie miała takiej ambicji. Jej siła polegała na czymś innym: na budowaniu zaufania, oswajaniu tematu i pokazywaniu, że opieka społeczna może być blisko ludzi. Bez patosu. Bez uproszczeń. Z odpowiedzialnością.

Bo czasem pierwszy krok do zmiany zaczyna się od rozmowy.

Kampanię zrealizowano przy szerokim wsparciu samorządów, instytucji publicznych, organizacji społecznych oraz lokalnych przedsiębiorców. Honorowy patronat nad działaniami objął Starosta Powiatu Łosickiego. Partnerami i instytucjami wspierającymi były m.in. Urząd Miasta i Gminy Łosice, Urząd Gminy w Starej Kornicy oraz Urząd Gminy w Platerowie, a także instytucje kultury: Łosicki Dom Kultury, Zespół Mała Ziemia Łosicka, Gminny Ośrodek Kultury w Sarnakach oraz Gminna Biblioteka Publiczna w Platerowie.

W realizację kampanii włączyły się również placówki i organizacje społeczne, w tym Środowiskowy Dom Samopomocy w Nowych Litewnikach, Fundacja Świat Dobrych Serc, Stowarzyszenie „Z sympatii do dzieci”, a także Koła Gospodyń Wiejskich: „Supermenki” z Czuchowa-Pieniek oraz „Szalone Niemojki”. Wsparcie zapewnił również Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Łosicach wraz z młodzieżą i opiekunami.

Nie zabrakło także zaangażowania lokalnego biznesu i instytucji. Kampanię wsparli m.in. Kwiaciarnia Art-Dekor, Księgarnia Książkolandia, Jagoda Cukiernia & Catering, Studio Fryzjerskie Madame Figaro, Lekarze Rodzinni Eskulap sp. z o.o., Bank Spółdzielczy w Łosicach oraz Urząd Pocztowy Łosice.

O realizowanych działaniach szeroko informowały media, które objęły projekt patronatem medialnym: Katolickie Radio Podlasie, „Echo Katolickie”, „Nowy Kurier” oraz „Łosice.info”. Dzięki temu kampania dotarła do szerokiego grona odbiorców, skutecznie budując społeczną świadomość i zrozumienie dla idei rodzicielstwa zastępczego.

Fot. PCPR Łosice i Łosice.INFO