Historia, która przetrwała w pamięci ludzi. Spotkanie z Justyną Lipecką

Czasem jedna opowieść usłyszana od drugiego człowieka wystarczy, żeby uruchomić lawinę pytań, wspomnień i poszukiwań. Tak właśnie zaczęła się historia książki „Byłam Cyganką”. O tym, jak z lokalnej pamięci rodzi się literatura, opowiedziała w Łosicach jej autorka – Justyna Lipecka.

Spotkanie autorskie odbyło się w ramach cyklu „Z ciekawymi ludźmi…”, który współtworzą Miasto i Gmina Łosice, Biblioteka Pedagogiczna w Łosicach oraz Łosicki Dom Kultury. Wydarzenie zgromadziło osoby zainteresowane historią regionu, literaturą oraz opowieściami, które przez lata funkcjonowały głównie w ustnych przekazach mieszkańców.

Justyna Lipecka – regionalistka i autorka książek inspirowanych historią Podlasia – od lat zbiera relacje ludzi pamiętających wydarzenia sprzed kilkudziesięciu lat. Jak podkreśliła podczas spotkania, wiele z tych historii nigdy wcześniej nie zostało zapisanych, choć stanowią ważny fragment pamięci lokalnych społeczności.

Inspiracją do napisania powieści „Byłam Cyganką” stały się wspomnienia Kazimierza Jakimiuka dotyczące wydarzeń z okresu II wojny światowej. Opowiedział on historię romskiej dziewczynki, która zimą 1942 roku trafiła Kobylan. Mieszkańcy wsi ukrywali dziecko przed Niemcami, przenosząc je z domu do domu, aby ocalić je przed prześladowaniami.

Autorka podkreśliła, że historia ta przez lata funkcjonowała głównie w pamięci mieszkańców. Dopiero rozmowy z kolejnymi świadkami oraz próby odtworzenia kontekstu wydarzeń pozwoliły jej stworzyć literacką opowieść inspirowaną prawdziwymi relacjami.

Podczas pracy nad książką Justyna Lipecka sięgnęła także do opracowań dotyczących kultury romskiej, między innymi do publikacji Jerzego Ficowskiego, jednego z badaczy tej tematyki w Polsce. Jak zaznaczyła, zależało jej na możliwie wiernym oddaniu realiów epoki i tła kulturowego.

W trakcie spotkania rozmawiano również o znaczeniu pamięci lokalnej i o tym, jak wiele historii z małych miejscowości wciąż pozostaje nieopowiedzianych. Autorka zwróciła uwagę, że wiele takich opowieści istnieje jedynie w rodzinnych wspomnieniach i jeśli nie zostaną zapisane, mogą zniknąć wraz z odejściem pokolenia świadków.

Na zakończenie uczestnicy mieli okazję zadać pytania oraz porozmawiać z autorką o jej pracy i planach na kolejne książki.