95-lecie KGW w Starych Szpakach

W zeszłą sobotę odbył się koncert jubileuszowy z okazji 95-lecia KGW w Starych Szpakach. Początek tamtejszego Koła Gospodyń Wiejskich datuje się na 1928 rok, kiedy to, przy kółku rolniczym założono KGW funkcjonujące jako stowarzyszenie.

Pierwszą przewodniczącą koła była Katarzyna Piałucha, a nad jego działalnością czuwali instruktorzy nazywani „wykładowcami", przyjeżdżający z Janowa Podlaskiego, a później też z Łosic.  Uczyli oni kobiety prowadzenia domu, kształtowali ich mentalność i organizowali kursy pieczenia, gotowania czy tkania na krosnach. Bywało tak, że na zgromadzenia gospodyń przychodziła sama hrabina – Emilia Broel Plater z majątku w Hruszniewie. Wspomniane spotkania odbywały się w prywatnych domach gospodyń. Natomiast w 1936 roku okazjonalne zbiórki przeniosły się do nowopowstałej, pierwszej remizy strażackiej w Starych Szpakach. Wówczas zakupiono radio lampowe, które służyło do słuchania między innymi transmisji Mszy Świętych. W trakcie wojny, działalność koła została znacząco ograniczona, gdyż jego członkinie uznawane były za działaczki polityczne.

W 1948 roku inicjatywa szpakowskich kobiet ożywiła się dzięki nauczycielce – Zofii Bauer, która została drugą przewodniczącą KGW. Organizowała ona kolejne spotkania i kursy z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego w nowo wybudowanej szkole podstawowej. Takie zebrania często kończyły się wspólną potańcówką.

W kolejnych latach funkcję przewodniczącej pełniła Maria Szysz – żona Franciszka.

Następnie, siedzibę koła przeniesiono do państwa Wacława i Teofili Szyszów, którą nazwano „Ośrodkiem Nowoczesnej Gospodyni”. Powstała w niej mini kawiarnia, a kierowniczką tego ośrodka oraz przewodniczącą koła została Janina Rumowska.

W tamtym czasie, kobiety należące do KGW miały bardzo duży wpływ na rozwój wsi, a jednocześnie nie zapominały o przekazywaniu lokalnych tradycji z pokolenia na pokolenie.

W 1987 roku po raz kolejny przeniesiono siedzibę koła, tym razem do nowo wybudowanego Domu Strażaka. Wtedy też przewodniczącą została Zofia Czublun. W nowej siedzibie szpakowskie kobiety mogły kontynuować wspólne starania, które skupiały się na kultywowaniu lokalnych zwyczajów i organizowaniu życia społecznego poprzez popularyzowanie dziedzictwa kulturowego regionu czy inicjowanie działań artystycznych.

Obserwując dorobek swoich matek i babć, a także mając na uwadze pielęgnowanie miejscowego folkloru, w styczniu 1988 roku członkinie KGW w Starych Szpakach postanowiły zawiązać zespół ludowy Marysieńki, który niejednokrotnie zdobywał i w dalszym ciągu zdobywa najwyższe miejsca w przeglądach i konkursach folklorystycznych.

Dzięki staraniom tutejszych kobiet – i ich dbałości o estetykę własnych zagród, w 1997 roku miejscowość Stare Szpaki zajęła I miejsce w wojewódzkim konkursie pod nazwą „Najpiękniejsza wieś na Podlasiu”.

Kolejnym znaczącym sukcesem był udział w ogólnopolskim konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo” zorganizowanym w Wyszogrodzie.

Kolejną przewodniczącą koła została Maria Chwedczuk. W 2008 roku stanowisko to objęła Jolanta Grzesiewicz.

W tym samym roku, w ramach realizowanego przez KGW w Starych Szpakach projektu integracji społecznej otwarta została świetlica środowiskowa. W jej wnętrzach organizowane były liczne kursy i wyjazdy – między innymi do teatru czy na basen.

Dzisiaj, członkinie Koła Gospodyń Wiejskich w Starych Szpakach biorą aktywny udział w konkursach kulinarnych, olimpiadach wiedzy o przedsiębiorczości i gospodarstwie domowym, nierzadko zdobywając główne nagrody. Przygotowują także warsztaty kulturalne, biesiady, spotkania opłatkowe, wycieczki, imprezy okolicznościowe, festyny rodzinne, a z zespołem Marysieńki – Przegląd Piosenki Kabaretowo-Biesiadnej „Szpacze Trele Morele”.

W 2017 roku KGW zajęło I miejsce w skali powiatu łosickiego w plebiscycie „Super Gospodynie” – przeprowadzonym przez tygodnik „Słowo Podlasia”. W tym samym roku kobiety ze Starych Szpaków zwyciężyły w konkursie na najpiękniejszy wieniec dożynkowy gminy Stara Kornica. Natomiast w ogłoszonym przez Katolickie Radio Podlasie – „Turnieju Kół Gospodyń Wiejskich Wschodniego Mazowsza 2018” znalazły się w pierwszej dziesiątce.

W 2019 roku Koło Gospodyń Wiejskich w Starych Szpakach zostało zgłoszone przez Przewodniczącą Rady Powiatowej Mazowieckiej Izby Rolniczej powiatu łosickiego – Katarzynę Szymaniuk do konkursu „Skarby Europy Zaklęte w Szkle”, który odbył się w Olsztynie w dniach 1-3 października podczas konferencji „Zainspiruj Się Dziedzictwem” zorganizowanej przez Warmińsko-Mazurską Izbę Rolniczą. W konkursie wzięło udział 27 grup formalnych i nieformalnych KGW (około 130 osób) z obszaru czterech województw. KGW w Starych Szpakach zajęło w nim III miejsce w kategorii „Domowe Przetwory z Owoców” za „Marynowane gruszki w winie domowej produkcji”.

Pomimo, że do dnia dzisiejszego koło zachowało swój pierwotny, nieformalny charakter, to nadal jego członkinie biorą czynny udział we wszelkiego rodzaju inicjatywach – nie tylko lokalnych.

W 2022 roku szpakowskie kobiety wsparły dotkniętą wojną Ukrainę, potrzebujących pogorzelców czy fundację zbierającą środki na leczenie chorych dzieci – Siepomaga.pl.

Członkinie dalej uczestniczą w życiu kulturalnym lokalnej społeczności. Współorganizowały obchody 50-lecia istnienia Parafii pod wezwaniem Matki Bożej Częstochowskiej w Szpakach, uroczystość nadania imienia Błogosławionej Karoliny Kózkówny miejscowej Szkole Podstawowej czy jubileusz 100-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Starych Szpakach.

Choć wydawać by się mogło, że 95-latkom już niewiele się chce (co najwyżej usiąść w wygodnym fotelu z filiżanką herbaty), to KGW w Starych Szpakach nadal z powodzeniem rywalizuje w konkursach kulinarnych. W 2022 roku podczas „Dnia Pieroga Niemojskiego” zdobyło III nagrodę za pierogi z białą fasolą, a we wrześniu bieżącego roku, w Starej Kornicy w konkursie „Podróż Po Smakach Mazowsza” – III miejsce za nalewkę słodką i zdrowotną oraz wyróżnienie za „Napoleonkę babci” i galaretę wieprzową „Zimne nóżki”.

W swojej działalności panie z Koła Gospodyń Wiejskich w Starych Szpakach starają się prowadzić przynajmniej część zadań, podjętych przez ich poprzedniczki.

Wraz z upływem lat zmienia się charakter kół gospodyń wiejskich, jednak fundamenty takie jak tradycja, dziedzictwo, integracja, pomoc, doświadczenie pozostają niezmienione. To dzięki nim KGW w Starych Szpakach może realizować pomysły, wymieniać się doświadczeniami i pokazywać, że razem można dokonać naprawdę WIELKICH RZECZY.

Tekst: KGW Stare Szpaki